HomeArtikelCognitieve gedragstherapie voor slaapstoornissen

Cognitieve gedragstherapie voor slaapstoornissen

Gepubliceerd op vrijdag 6 maart, 2020

Insomnie of slapeloosheid is een frequent voorkomende slaapstoornis en staat voor last met in- en doorslapen, vroegtijdig ontwaken en een niet-verkwikkende of slechte slaap. Insomnie is één van de vele indicaties om patiënten door te verwijzen naar het multidisciplinair slaapcentrum van AZ Nikolaas.

Bij insomnie is cognitieve gedragstherapie een voorkeursbehandeling, welke mee ingebed is in de ruimere werking en activiteit van het slaapcentrum van AZ Nikolaas. De bedoeling ervan is om goede slaapgewoonten aan te leren en om negatieve attitudes, gewoonten en verkeerde verwachtingen aan te pakken.  Deze cognitieve therapiesessies maken deel uit van het multidisciplinaire traject. Na een medische – individuele – intake wordt de patiënt opgenomen in een uitvoerig groepsprogramma dat gegeven wordt door Dhr. Schynkel Michel, die hiervoor als klinisch psycholoog gecertificeerd is. De doelstelling bestaat erin om gedragsmaatregelen bij te brengen en ook de doeltreffendheid (bv. op niveau van slaap-/waakpatroon) ervan na te gaan en op te volgen. Concreet is het groepsprogramma gericht op het doorlopen van een zevental sessies van anderhalf uur, waarbij de inhoud uitgestrekt en veelomvattend is, en inzoomt op:

  • Psycho-educatie
  • Slaaphygiëne adviezen (incl. relaxatie)
  • Slaaprestrictie, stimulus controle, systematische desensitisatie, graduele extinctie
  • Verbeteren van dysfunctionele gedachten
  • Bewegingsactivatie en leefstijladviezen
  • Assertiviteits- en gedragstraining
  • Coping
  • Mindfulness
  • Ontspanningsvaardigheden

In de voorbije decennia toonden meerdere meta-analysen de effectiviteit van deze psychologische en gedragsmatige interventies aan, zowel individueel toegepast als in een groepssetting, en voor zowel primaire als secundaire of ‘comorbide’ insomnia. De effectiviteit van deze interventies blijken zeer betrouwbaar en duurzaam te zijn, en leiden tot een verbeterde slaapkwaliteit, een verminderd medicatiegebruik en een beter functioneren. Welbepaalde mutualiteiten voorzien een gedeeltelijke terugbetaling van deze therapie.

Niet elke patiënt dient naar het slaapcentrum verwezen te worden voor een diagnostisch slaaponderzoek. Bij insomnie bv. volstaat een grondige anamnese, waarbij de huisarts een zeer belangrijke rol heeft. Onder de supervisie van de Huisartsenkoepel Waasland biedt het centrum een aantal handvaten aan, gebaseerd op evidence-based richtlijnen gepubliceerd door Domus Medica in juni 2018, die een ondersteuning kunnen bieden bij het nemen van diagnostische of therapeutische beslissingen in de huisartsengeneeskunde. Aan de hand van een specifieke flowchart kan de huisarts de aanpak van milde en matige insomnie op zich nemen en opvolgen. Ernstige vormen van chronische insomnie verdienen echter een meer gespecialiseerde en transmurale aanpak die berust op de samenwerking tussen de huisarts, andere eerstelijnsactoren en de tweede lijn.

dr. Kristin Strobbe

Pneumoloog

Michel Schynkel

Psycholoog