Het multidisciplinair duizeligheidscentrum: een geïntegreerde aanpak voor een complexe klacht

Gepubliceerd op dinsdag 28 april, 2026

Duizeligheid behoort tot de meest voorkomende klachten in de geneeskunde. Naar schatting krijgt één op de drie mensen er ooit mee te maken. Toch is het allesbehalve een eenvoudige aandoening. Voor de ene patiënt betekent het een kortdurend draaierig gevoel bij het rechtstaan, voor de andere een invaliderende en chronische klacht die werken, autorijden of zelfs wandelen bemoeilijkt. Precies omdat duizeligheid zoveel verschillende oorzaken kan hebben, schiet een klassieke, eenzijdige benadering vaak tekort. Hier biedt een multidisciplinaire samenwerking  een belangrijke meerwaarde.

In Vitaz werd het initiatief genomen om een structurele multidisciplinaire samenwerking op te richten om de problematiek meer gecoördineerd aan te pakken in een zorgpad/vertigokliniek voor duizeligheid binnen de diensten neurologie, NKO en revalidatie.  Dit nog verder uit te werken zorgpad omvat zowel de opvang van patiënten op spoedgevallen als tijdens de ambulante consultaties.

Duizeligheid: een symptoom met vele gezichten

Duizeligheid is geen diagnose op zich, maar een symptoom dat kan wijzen op uiteenlopende problemen in het lichaam. Grofweg kunnen we vier types onderscheiden:

• Vertigo: het gevoel dat de wereld draait of beweegt, vaak veroorzaakt door problemen in het evenwichtsorgaan.
• Presyncope: het gevoel flauw te vallen, meestal gerelateerd aan bloeddruk of hartproblemen.
• Disequilibrium: een gevoel van instabiliteit of evenwichtsverlies, vaak bij ouderen of neurologische aandoeningen.
• Aspecifieke duizeligheid: moeilijk te omschrijven klachten, vaak met een combinatie van lichamelijke en psychologische factoren.

Deze variatie maakt duidelijk waarom een grondige en brede evaluatie essentieel is.

De kracht van samenwerking

In een multidisciplinair duizeligheidscentrum werken verschillende specialisten nauw samen om tot een correcte diagnose en een doeltreffend behandelplan te komen. Deze samenwerking zorgt ervoor dat het duizeligheidsprobleem vanuit verschillende invalshoeken wordt bekeken.

De neuroloog: het zenuwstelsel in kaart

De neuroloog onderzoekt of de oorzaak van de duizeligheid in de hersenen of het zenuwstelsel ligt. Denk aan aandoeningen zoals vestibulaire migraine, multiple sclerose, beroertes of andere neurologische stoornissen. Via klinisch onderzoek en eventueel aanvullende testen zoals beeldvorming (MRI)  en neurofysiologische onderzoeken brengt de neuroloog de centrale verwerking van evenwichtsinformatie in kaart.

De neus-, keel- en oorarts: specialist van het evenwichtsorgaan

Het binnenoor herbergt het evenwichtsorgaan, een essentiële structuur voor het bewaren van onze balans en ruimtelijke oriëntatie. De neus-, keel- en oorarts (NKO-arts) is gespecialiseerd in aandoeningen die hun oorsprong vinden in dit systeem, zoals benigne paroxysmale positieduizeligheid (BPPV), de ziekte van Ménière, vestibulaire neuritis, labyrinthitis.

Voor de diagnostiek maakt de NKO-arts gebruik van een combinatie van klinische en instrumentele onderzoeken. Positietesten, zoals de Dix-Hallpike manoeuvre, worden vaak uitgevoerd met een videobril (videonystagmografie, VNG) om oogbewegingen en nystagmus objectief te registreren. Daarnaast biedt de video head impulse test (vHIT) een snelle en fysiologische evaluatie van de semicirculaire kanalen. Binnen een uitgebreid VNG-onderzoek kunnen ook calorische testen worden uitgevoerd, waarbij elk oor afzonderlijk wordt gestimuleerd om eventuele asymmetrie in vestibulaire functie op te sporen.  

Aanvullend zijn audiologische onderzoeken van groot belang aangezien gehoorstoornissen soms samen voorkomen met evenwichtsproblemen. Hierbij worden onder andere tonaal- en spraakaudiometrie en tympanometrie uitgevoerd om de functie van het midden- en binnenoor te beoordelen.

Deze diagnostische testen kunnen zowel bij volwassenen als bij kinderen worden toegepast, waarbij bij pediatrische patiënten een aangepaste benadering wordt gehanteerd in functie van leeftijd en maturiteit.

Beeldvorming vormt een belangrijke aanvulling binnen de diagnostiek. MRI-onderzoek wordt ingezet om retrocochleaire of brughoekpathologie, zoals een vestibulair schwannoom, uit te sluiten. CT van de rotsbeenderen laat dan weer toe om benige afwijkingen in detail te evalueren, zoals een superieur semi circulair kanaal dehiscentie (SSCD), een vergroot vestibulair aquaduct (EVA) of andere congenitale aandoeningen.

De revalidatiearts: herstellen van evenwicht en vertrouwen

Wanneer de oorzaak van duizeligheid bekend is – of zelfs wanneer die deels onduidelijk blijft – speelt revalidatie een cruciale rol. De revalidatiearts stelt een programma op dat gericht is op het trainen van het evenwichtssysteem.

Vestibulaire revalidatie omvat onder andere:

• Oefeningen om de samenwerking tussen ogen, hersenen en evenwichtsorgaan te verbeteren
• Balans- en stabiliteitstraining
• Gewenningsoefeningen om overgevoeligheid voor beweging te verminderen

Een belangrijk aspect is ook het herwinnen van vertrouwen. Veel patiënten ontwikkelen angst om te bewegen uit vrees om duizelig te worden of te vallen. Door geleidelijke opbouw helpt revalidatie hen om opnieuw actief deel te nemen aan het dagelijks leven.

We onderscheiden een 4-tal groepen op het vlak van revalidatie:

1.  Een puur perifeer vestibulaire aandoening:  bij voorkeur worden deze patiënten snel behandeling in een perifere kinesitherapiepraktijk.  De behandeling zal doorgaans snel resultaat boeken.
2. Sommige patiënten bereiken geen goed resultaat na verloop van een 6-tal weken en komen in aanmerking voor meer intensieve revalidatie. 
3. Centraal neurologische oorzaken van duizeligheid, waar bij een duidelijk oorzaak kan gevonden worden, zoals een beroerte, een demyeliniserende aandoening, e.a. Deze patiënt komen in aanmerking voor een multidisciplinair revalidatie programma.
4.  Bij sommige patiënten wordt geen objectieve oorzaak gevonden. De duizeligheid kan hier  veroorzaakt worden door een functioneel neurologische stoornis. Deze patiënt komen eerder in aanmerking voor het traject functionele stoornissen.

De psycholoog: aandacht voor de mentale impact

Duizeligheid en psychologische factoren zijn vaak nauw met elkaar verweven. Langdurige klachten kunnen leiden tot angst, stress, vermijdingsgedrag en zelfs depressie. Tegelijk kunnen psychologische factoren zoals hyperventilatie, paniekstoornissen of chronische stress duizeligheid uitlokken of in stand houden.

De psycholoog helpt patiënten om:

• Inzicht te krijgen in de wisselwerking tussen lichaam en geest
• Angst en spanning te verminderen
• Vermijdingsgedrag te doorbreken
• Copingstrategieën te ontwikkelen

Cognitieve gedragstherapie wordt vaak ingezet en blijkt bijzonder effectief bij chronische duizeligheidsklachten.

Psychologische ondersteuning kan voorzien worden binnen een multidisciplinair revalidatietraject, of wanneer de patiënt hiervoor niet  aanmerking komt, doorverwezen worden naar de ambulante zorg bij een psycholoog verbonden aan het duizeligheidscentrum.

Een geïntegreerd diagnostisch traject

Multidisciplinaire samenwerking zorgt er voor dat de verschillende onderzoeken geïntegreerd worden bekeken en  hierdoor een totaalbeeld wordt bekomen om de problematiek optimaal te kunnen aanpakken.

Afhankelijk van de bevindingen kunnen verschillende onderzoeken volgen, zoals:

• Evenwichtstesten (videonystagmografie, rotatietesten, vHIT)
• Gehooronderzoek (tympanometrie, toonaudiometrie, spraakaudiometrie)
• Neurofysiologisch onderzoek (EEG, EMG en EP)
• Beeldvorming (MRI of CT-scan)

Wat deze aanpak uniek maakt, is dat de resultaten gezamenlijk worden besproken. In teamoverleg bepalen de specialisten samen de meest waarschijnlijke diagnose en het beste behandelplan.

Een behandeling op maat

Geen enkele patiënt is hetzelfde, en dat geldt ook voor duizeligheid. Het behandelplan wordt daarom volledig afgestemd op de individuele situatie en kan bestaan uit:

• Medicatie (bijvoorbeeld bij migraine of Ménière)
• Repositiemanoeuvres
• Vestibulaire revalidatie
• Psychologische begeleiding
• Leefstijladvies (slaap, stressmanagement, voeding)

Door deze combinatie van behandelingen wordt niet alleen de oorzaak aangepakt, maar ook de gevolgen van de klachten.

Dankzij de nauwe samenwerking tussen de zorgverleners verloopt dit proces efficiënt en coherent.

Sommige pathologieën kunnen ook binnen verschillende disciplines (NKO en neurologie) worden opgevangen zoals BPPV alsook vestibulaire migraine.

Voor wie is een multidisciplinaire aanpak bedoeld?

Vooral aangewezen voor:

• Patiënten met langdurige of chronische duizeligheid
• Mensen bij wie de oorzaak onduidelijk blijft
• Patiënten met meerdere mogelijke oorzaken
• Personen bij wie eerdere behandelingen onvoldoende effect hadden

Ook bij complexe combinaties van lichamelijke en psychologische klachten biedt deze aanpak duidelijke voordelen.

De toekomst van duizeligheidszorg

De multidisciplinaire aanpak sluit aan bij een bredere evolutie binnen de gezondheidszorg, waarbij de patiënt centraal staat en samenwerking tussen disciplines de norm wordt. Door kennis en expertise te bundelen, kunnen zorgverleners sneller en accurater handelen.

Daarnaast wordt er steeds meer onderzoek gedaan naar duizeligheid, wat leidt tot betere diagnostische technieken en behandelmethoden. Multidisciplinaire centra spelen hierin een belangrijke rol als expertisepunten.

De toekomst van het evenwichtsonderzoek en de behandeling van vertigo beweegt duidelijk in de richting van meer precisie, meer integratie en meer patiëntgerichte zorg. Waar men vroeger vooral symptoomgericht werkte, evolueren we naar een model waarin technologie en multidisciplinaire samenwerking centraal staan.

Conclusie

Duizeligheid is een complexe en vaak onderschatte klacht die een grote impact kan hebben op het leven van patiënten.

Binnen dit multidisciplinaire kader staat niet de afzonderlijke pathologie centraal, maar de patiënt als geheel. Elke discipline brengt haar eigen expertise in: de NKO-arts voor perifere vestibulaire aandoeningen, de neuroloog voor centrale oorzaken, de revalidatiearts voor functioneel herstel en de psycholoog voor de impact van angst, stress en coping. Door deze krachten te bundelen ontstaat een geïntegreerde aanpak waarbij diagnostiek en behandeling naadloos op elkaar aansluiten.

Door zowel de lichamelijke als de psychologische aspecten te erkennen en aan te pakken, vergroot deze aanpak niet alleen de kans op herstel, maar ook op een duurzame verbetering van de levenskwaliteit. Voor veel patiënten betekent dit eindelijk duidelijkheid, erkenning en perspectief.