Het SPE rapport van materniteit Vitaz: een goede leerling in de Vlaamse klas

Gepubliceerd op woensdag 25 februari, 2026

Al bijna vier decennia verzamelen de Vlaamse materniteiten gegevens over zwangerschap, bevalling en geboorte, die worden geregistreerd door het Studiecentrum voor Perinatale Epidemiologie (SPE). Deze rapporten vormen een belangrijke basis voor interne audit en kwaliteitsbewaking.

Ze geven ons de mogelijkheid om trends op te volgen, zoals evoluties in het percentage keizersneden, de gezondheid van moeders en pasgeborenen, mortaliteit en neonatale zorg en om onze resultaten te vergelijken met het Vlaams gemiddelde en met andere materniteiten. Zo kunnen knelpunten en risicofactoren sneller worden opgespoord, wat ons toelaat om onze zorg waar nodig bij te sturen en te verbeteren. Het SPE-rapport is dan ook een essentieel instrument voor kwaliteitsmonitoring en voor de verantwoording van onze perinatale zorg.

Het meest recente SPE rapport is gebaseerd op registraties uit 2024. In 2024 namen opnieuw alle 56 materniteiten uit het Vlaams Gewest alsook het UZ Brussel aan de registratie deel. Vier van de 57 materniteiten hebben een universitair karakter. In 33 materniteiten vonden in 2024 minder dan
1 000 bevallingen plaats, waarvan acht materniteiten minder dan 500 bevallingen hadden. In twintig materniteiten waren er tussen 1 000 en 2 000 bevallingen en vier materniteiten registreerden 2 000 bevallingen of meer. Met 1574 bevallingen in 2024 behoort Vitaz tot de grotere materniteiten binnen Vlaanderen.

We lichten graag enkele indicatoren toe.

• Inductie van de baring
  
• Locoregionale anesthesie
  
• Keizersneden
  
• Kunstverlossing
  
• Spontane verlossing
  
• Episiotomie

U kan deze en andere klinische kwaliteitsindicatoren ook terugvinden op onze Vitaz website.

De variatie in het aandeel van de besproken indicatoren tussen materniteiten wordt beïnvloed door een brede waaier aan factoren. Medische, socio-demografische, psychologische en culturele kenmerken van de patiëntenpopulatie spelen daarin een belangrijke rol. Complicaties tijdens de zwangerschap of bevalling, en de gezondheid van moeder en kind, kunnen interventies noodzakelijk maken. Daarnaast hebben zorgorganisatorische elementen, zoals het bestaan en naleven van protocollen en richtlijnen, eveneens invloed. Ten slotte kunnen verschillen in opleiding, vaardigheden, attitude en professionele gewoonten van individuele zorgverleners bijdragen tot variatie in interventiegraad.

Het behalen van een hoge of lage rangplaats afhankelijk van de specifieke indicator is geen doel op zich. De perinatale zorg in Vlaanderen bevindt zich reeds op een zeer hoog niveau. Beter scoren dan gemiddeld is in Vlaanderen dan ook verre van evident.

Elke afwijking van de norm, zelfs wanneer deze positief lijkt, moet kritisch worden afgewogen.

Zo scoren we binnen onze materniteit al vele jaren uitzonderlijk gunstig wat betreft het lage aantal kunstverlossingen en een hoog aantal spontane bevallingen. Hoewel dit een mooi resultaat is, mag het nooit ten koste gaan van andere kwaliteitsindicatoren. Een daling in instrumentele bevallingen mag natuurlijk niet leiden tot een stijging in het aantal keizersneden, of tot minder goede neonatale uitkomsten (bv. lagere Apgar- of pH-waarden). Kwaliteit is meer dan cijfers: het is evenwicht, nuance en zorg op maat van moeder en kind.

De lage maternale en neonatale mortaliteit in onze regio is geen vanzelfsprekendheid. Dit is het resultaat van continue alertheid, nauwgezette opvolging en dagelijkse inzet van alle betrokken zorgprofessionals.

Goede perinatale zorg steunt op een hecht en multidisciplinair netwerk, zowel intra- als extramuraal. Het begint bij de zelfstandige vroedvrouw en de huisarts, die een centrale rol spelen in gezondheidsvoorlichting en monitoring. Aandacht voor voeding, hygiëne, vaccinaties en preventieve adviezen vormt de basis voor een veilige zwangerschap en bevalling. In het ziekenhuis draagt een obstetrisch team van vroedvrouwen, gynaecologen en pediaters deze zorg verder, ondersteund door snelle en laagdrempelige samenwerking met de andere disciplines binnen Vitaz en de tertiaire centra.

Hoewel onze resultaten vandaag sterk zijn, blijven we gericht op groei en verbetering. Dit vraagt een continue medische bijscholing en investering in moderne technologie. Daarnaast zijn er tal van nieuwe maatschappelijke uitdagingen binnen de perinatale zorg die vragen om luisterbereidheid, open dialoog en aandacht. Denk maar aan beladen thema’s als geboorte­trauma, obstetrisch geweld, freebirth en een realistische verwachting van de zwangere vrouw. Helaas verloopt niet elke bevalling perfect of “mooi”, maar elke vrouw verdient respectvolle begeleiding, veiligheid en de best mogelijke zorg. Welke grotere verdienste bestaat er dan het schenken van nieuw leven, vaak gepaard gaande met offers, ongemak en blijvende sporen op het eigen lichaam?

Tot slot wil ik alle collega’s en medewerkers danken voor hun dagelijkse inzet waardoor we deze mooie cijfers behalen en fier mogen zijn om tot de grotere en objectief betere materniteiten van het land te behoren. Een bijzondere dank uiteraard aan de vroedvrouwen.